Een paddenstoelentocht in de Hortus

de rode vliegenzwam
de rode vliegenzwam

Zouden er nog veel paddenstoelen zijn? De herfst is nu aan het doorzetten. Het is al 2 november. Toch is er vandaag in de Hortus in Haren onder leiding van een gids een paddenstoelentocht. Dat is leuk, ik had me al op zo’n paddenstoelentocht verheugd. Wij hebben er zin in, zijn nieuwsgierig en gaan op pad. Daar zal het zijn, in de verte zie ik een groepje mensen voorover gebogen speurend in het gras. Kinderen lopen vooraan en wijzen naar dezelfde plek. De gids, met zijn rugzak op de rug, vertelt enthousiast. Dit is wel een heel mooie rode vliegenzwam. Deze vliegenzwam pronkt zo mooi felrood in het groene gras. “Ze staan vaak bij berken, zegt de gids. Slakken eten graag paddenstoelen.” Er staan er nog meer. De kinderen mogen zoeken naar de paddenstoelen en de gids vertelt er veel over. Wat weet deze gids veel over paddenstoelen! Hij kent alle namen, weet of ze wel of niet giftig zijn en kan er nog veel meer over vertellen.

boven: een deel van de groep; linksonder: reuzenzwam zuigt de sapstroom uit de berk; rechtsonder: narcisridderzwam.
Boven: een deel van de groep; linksonder: reuzenzwam zuigt de sapstroom uit de beuk; rechtsonder: narcisridderzwam.

Het is uitzonderlijk mooi weer voor de tijd van het jaar. De lage zon schijnt uitbundig. Het is 20 graden! Ik zie heldere kleuren, goudgele en felrode bladeren dwarrelen door de lucht. De zon filtert als het ware het licht door het kleurige herfstbos. Wat is dit mooi! We lopen door een tapijt van knisperende bladeren. Ze spatten op als we er door lopen. Die paddenstoelen zijn bijna verstopt onder het bladerdek. Maar de speurneusjes van de kinderen werken goed. Wat zien ze veel paddenstoelen en wat is iedereen onder de indruk van al dit moois!
We staan stil bij een geschubde inktzwam. Deze inktzwam, met zijn geschubde steel, staat maar een paar dagen rechtop. Ineens wordt hij zwart en slap, verwelkt en valt dan om. Bij ons vakantiehuisje in de tuin zag ik deze inktzwam ook. We zien een zacht witbruine boleet, in een kring er omheen staan er nog veel meer. De gids plukt de boleet uit de grond die van hand tot hand de kring rond gaat. Een jongetje wil hem graag hebben. De gids stopt de boleet in de capuchon van het blijde ventje. “Een veel voorkomende paddenstoel, zegt de gids. In Finland worden veel paddenstoelen van generatie op generatie gezocht en gegeten. De mensen daar kunnen dan ook soms resistent worden tegen giftige paddenstoelen.”

linksboven: parelstuifzwam; rechtsboven: capuchon van een van de kinderen met paddenstoelen; linksonder: groene anijstrechterzwam; rechtsonder: zilveren ridderzwam.
Linksboven: parelstuifzwam; rechtsboven: capuchon van een van de kinderen met paddenstoelen; linksonder: groene anijstrechterzwam; rechtsonder: zilveren ridderzwam.

Ik hoor veel namen noemen. De groene anijstrechterzwam die ook echt naar anijs ruikt, gaat de kring rond. Ook deze anijstrechterzwam verdwijnt in de capuchon. We buigen ons over de gele narcisridderzwam die ook echt een beetje aan de narcis doet denken. En dan de kluifzwam, je zou er bijna je tanden in willen zetten want de vorm doet echt aan een lekker kluifje denken. Alle geplukte eetbare (niet giftige) paddenstoelen verdwijnen in de capuchon, wat een grappig gezicht is dit!
In een appelboom wijst de gids een mistletoe of maretak aan. Deze maretak leeft altijd op een andere boom, net als de heksenbezem. Ik zie mooie witte bessen. De gids drukt de bes leeg en er sijpelen druppels kleefstof uit. “Vroeger bij ons thuis, zegt de gids, werd deze kleefstof op de takken van de appelboom gesmeerd. De putters, vogels, kleefden zo vast, ze konden niet wegvliegen. Zo waren er heel vroeger vogels om te eten.” We zien een bijzonder mooie bruine plooivoetstuifzwam. Fantastisch, wolkjes bruin stof (sporen) stuiven rond als je er tegen blaast. Van al deze miljoenen sporen zullen er volgend jaar waarschijnlijk niet meer dan tien paddenstoelen te zien zijn.

linksboven: vaaggegordelde anijszwam; rechtsboven: geschubde inktzwam; herfst in de Hortus.
Linksboven: vaaggegordelde anijszwam; rechtsboven: geschubde inktzwam;
herfst in de Hortus.

Nog veel meer namen hoor ik noemen. De witte parelstuifzwam, wat is die mooi met zijn witte puntjes. Nog een mooie vaaggegorgelde anijszwam. En de zilveren ridderzwam glinstert in het zonlicht. De paddenstoelen in de capuchon piepen al flink omhoog.
Nog iets moois, ik zie een glanzend roomwitte ronde paddenstoel. “Het is de hertenzwam, zegt de gids. Vandaag is het mooi droog weer maar toch is de grond nat, dit zorgt er voor dat de paddenstoelen verdwijnen. Ze zijn opruimers, breken de bladeren af. Er zijn paddenstoelen die samen met de boom leven, ze geven elkaar voedingstoffen. Maar ook zijn er paddenstoelen die alle gezonde sappen uit de boom zuigen, ze vallen de boom aan. Er zijn vijfentachtig soorten paddenstoelen die een positieve binding met de beuk hebben. Zien jullie die reuzenzwam bij de voet van die dikke beukenboom? Die reuzenzwam groeit bij de levende boom, zuigt het sap, alle voeding uit de boom op. Je kunt het niet geloven maar van binnen uit die dikke boom zullen al de sappen opgezogen worden. Binnen zo’n 5 jaar zou die dikke beuk al dood kunnen zijn. Daarna zullen er allemaal paddenstoelen, parasieten, op de stam van de boom te zien zijn. Ongelooflijk, we kijken vol verbazing naar de grote reuzenzwam onder aan die ogenschijnlijk gezonde boom. Wat een wonderlijke verschijnsels spelen zich toch af in de natuur.

links: bruine plooivoetstuifzwam; middenboven: maretak met bessen; middenonder: middenonder: waterlelie; rechts: kluifzwam.
Links: bruine plooivoetstuifzwam; middenboven: maretak met bessen; middenonder: waterlelie; rechts: kluifzwam.

We lopen langs de grote vijver waar nog een enkele prachtige waterlelie bloeit. “Kijk eens naar dat water, zegt de gids, de herfst zet nu goed door. Dat is te zien aan al het groen en de waterleliebladeren, ze verkleuren, zakken scheef en verdwijnen naar de bodem van de vijver.” Ook de vijver in de herfst is een wonder om te zien. Ik word een beetje stil van al dit moois. De gids wijst ons nog de sneeuwzwam aan die in voedselarm gras staat. Deze paddenstoel doet me ook een beetje aan sneeuw denken. We bewonderen nog de kleine witte melkzwam. Ik zie fijne witte doorschijnende sporen alsof het druppeltjes melk zijn. We zijn weer bij de ingang van de Hortus beland. De gids bedankt ons, hij heeft genoten van het enthousiasme van deze groep. Maar wij bedanken hem met een applaus, deze tocht was weer erg leerzaam en mooi.
Ik geniet van deze middag en voel dat mijn respect voor de natuur is gegroeid. Wat is deze paddenstoelentocht toch weer een cadeautje. Zomaar op een zonnige zondagse novembermiddag. Wie had dat gedacht? In de verte loopt een blijde jongen met een capuchon die uitpuilt van de mooiste eetbare paddenstoelen. Zou daar vanavond soep van gemaakt worden?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s