Haarlem Monumentaal

“Wees welkom op mijn verjaardag”.
Dit schrijft Freek zijn broer uit Haarlem en wij besluiten hem die dag op te zoeken. We hebben zin om met de trein te gaan. Zo hebben we ook tijd om onderweg een boek te lezen. Ruim op tijd lopen we met de tassen op de rug door het koude en mistige weer naar het station. “Fijn, denk ik, dat we zo dicht bij het station wonen, het is ook plezierig om een eindje te lopen”. Het is stil op het perron en ik zie een grote ster op het stuk geslagen glas. “Hoe is het mogelijk, dat je zoiets doet,” bedenk ik me.

Plotseling zie ik de lampen van de trein aankomen. Het lijkt wel alsof de mist ook het geluid van de trein opslokt. We stappen in. Het is lekker warm en rustig in de eerste klas coupé. Zo is het plezierig reizen. We moeten een paar keer overstappen. De route is mooi. In het begin is de wereld klein door de dikke mist maar als we een stukje door natuurgebied rijden, dan worden we beloond met iets moois. Ik zie door de flarden mist met een glimpje zon hele groepen reeën en Schotse Hooglanders. Prachtig, wat is dit een mooi gezicht!

Na drie uur stappen we in Haarlem uit. Het is koud maar de zon breekt door! Eerst drinken we koffie met wat lekkers bij Starbucks. We zouden vandaag graag een museum willen bezoeken maar helaas, vandaag is het maandag en dan zijn de musea hier gesloten. Geen nood, dan wordt het een stadswandeling en zo krijgen we ook nog wat beweging.

‘Haarlem Monumentaal, een wandeling langs monumenten’, staat er op het papier dat ik in mijn hand heb.

Links boven en rechtsonder: Het wordt voorjaar. Rechtsboven: gevelsteen van het Elisabethgasthuis. Linksonder: Kenau en
Links boven en rechtsonder: op de markt zien we tulpen en in de tuin van het hofje voorjaarsbloemen.
Rechtsboven: gevelsteen van het Sint Elisabeth Gasthuis. Linksonder: beeld van Kenau en Wigbolt.

We lopen het stationsplein over en zien gelijk al een groot standbeeld van een stoer uitziende Kenau Simonsdochter Hasselaer en Wigbolt Ripperda. Zij waren twee bekende strijders tijdens de Tachtigjarige Oorlog in de strijd om Haarlem. Zij beschermden de stad ruim zeven maanden lang tegen het Spaanse leger. Maar helaas, in juli 1573 gaf de uitgeputte Haarlemse bevolking zich over. Vorig jaar is over deze verzetshelden zelfs een film uitgekomen onder de naam ‘KENAU’ “We zitten zo gelijk al in de rijke geschiedenis van Haarlem”, zeggen we tegen elkaar.

Haarlem heeft een mooi ruim winkelcentrum. Eens was er een tijd dat ik hier vlakbij, in Heemstede werkte en woonde. De Hoofdakte van het Kleuteronderwijs heb ik hier zelfs nog gevolgd. Ik weet het nog goed. Na werktijd ging ik er met de bus naartoe. Ik had mijn eerste baan. Herinneringen van toen zijn voelbaar. Samen met een schoolvriendin woonden we in hetzelfde huis. Alles moest natuurlijk wennen, ik werkte niet in het onderwijs en verlangde daar weer naar terug. Die stap was makkelijk te maken, ik heb er nooit spijt van gehad! Maar wat is dat lang geleden. Haarlem bekijk ik nu met nieuwe ogen. Het is leuk om zo door de stad te lopen, het voelt een beetje als vakantie.

We zien een heel mooi hek in rococostijl, kijken elkaar aan en we openen het hek. Dit is mooi! Het is een prachtig hofje, met een heel mooie binnentuin met een bronzen beeld van Eva. Dit hofje was bedoeld voor arme vrouwen van vijftig jaar en ouder. De buxussen zijn in mooie gebogen vormen geknipt. De sfeer is hier zo verstild, en toch zie ik door het hek druk verkeer met vlakbij de neonletters van de HEMA.
Op het bord lees ik:

Wouterus van Oorschot
Laat hier zijn liefde blyken
Den armen tot een troost
En voorbeeld aan de ryken
Overleeden den 19 maart 1768

Het is gebouwd in 1769 uit de nalatenschap van de Amsterdamse koopman Wouterus van Oorschot. De bouw van dit hofje had nogal wat voeten in de aarde. Want, vlakbij woonden twee rijke stadsbestuurders die zich met de bouw bemoeiden. Zij eisten dat er een mooie tuin aangelegd zou worden die afgesloten moest worden met dat hek in rococostijl. Zij vonden dat goed passen bij de stijl van hun eigen huizen. Maar dat ging boven het budget van Wouterus van Oorschot. Het zag er naar uit dat het hofje er niet zou komen, wat ook precies de bedoeling van de bestuurders was. Maar gelukkig ging het stadsbestuur akkoord met de bouw van het hofje. De Staten van Holland gaven een grote gift zodat het hofje ‘een sieraad voor de stad zou zijn’.

boven: ingang van het hofje. Onder rechts: herinnering aan de stichter van Oorschot. Onder links: detail van een huis tegenover het hofje.
boven: ingang van het “van Oorschot hofje”. Onder rechts: herinnering aan de stichter van Oorschot. Onder links: detail van een huis tegenover het hofje.

Wij lopen het hofje uit en ons oog wordt gelijk getroffen door twee prachtig versierde panden. Dat waren vast de huizen van de twee rijke stadsbestuurders. “Wat is het mooi om de verhalen uit de geschiedenis te weten en.. wat zou het mooi zijn om er iets van te leren”, denk ik terwijl we verder lopen.
We volgen de beschrijving van de stadswandeling en zien bij een voormalige bakkerij boven het etalageraam een beeldhouwwerk van een bakkersfiguur. Het pand van Brakenhoff Broodbakker, Koningstraat 37 is een bekend ontwerp van de Haarlemse architect Jac. London. Hij won er in 1900 een architectuurprijs mee. In een stenen dorpel op de gevel heeft de architect letterlijk zijn handtekening geplaatst. Dit is nog steeds te zien! Bij een drogisterij, Gierstraat 3 (bij V&D) zien we een traditionele gaper boven de entree. Ik loop de winkel binnen om er enkele foto’s te maken want het interieur uit 1849 is echt wel een bezoekje waard. De vele potjes, vaten en zelfs geurtjes doen me denken aan vroegere tijden. Deze drogist heeft een assortiment dat niet bij de landelijke drogisterijketens is te krijgen. Er zijn bijzondere producten te koop, ook via internet, zie http://www.vanderpigge.nl/

linksboven: detail boven de ingangsdeur van de bakker. Rechtsboven: Hier was vroeger een stalhouderij. Onder: de winkel van de drogist.
linksboven: detail boven de ingangsdeur van de bakker. Rechtsboven: hier was vroeger een stalhouderij. Onder: de winkel van drogist van der Pigge

Wat zijn hier leuke straatjes! De tocht brengt ons naar de eerste nieuwgebouwde Protestantse kerk van Haarlem, de Nieuwe Kerk. De kerk kenmerkt zich door de opvallende toren die van 1613 tot 1616 is gebouwd in Renaissance stijl. Vroeger stond op de plek van de kerk het Sint Annaklooster met de Annakapel. Later in 1645 is dit vervangen door het kerkgebouw. Dit is door zijn totaal andere bouwstijl duidelijk te zien.

We lopen nu door een allerliefst groen straatje. Hier moeten alle bewoners wel groene vingers hebben, het groen siert weelderig het rustige smalle straatje. Het zonnetje verdwijnt en het is best koud, we lopen maar even stevig door om het een beetje warm te krijgen. Zo lopen we langs het water naar het Groot Heiligland.

boven: het groenste straatje van Haarlem. Onder: Proveniershuisjes en het van Halsmuseum.
Boven: de Korte Houtstraat, het groenste straatje van Haarlem.
Onder: het Groot Heiligland, een straat met proveniershuisjes, waarin ook het Frans Hals Museum te vinden is.

 

Hier is weer heel wat moois te beleven. We zien veel gevels van voormalige proveniershuisjes die bij het Sint Elisabeth of Groote Gasthuis hoorden. Zo is te zien hoe 300 jaar geleden aanleunwoningen voor bejaarden werden gebouwd. Ook lopen we het ’s maandags gesloten Frans Hals Museum voorbij. Het liefst zou ik in deze intieme straatjes blijven lopen maar de wandeling brengt ons verder. We zien het eerste winkelhuis van Haarlem dat in 1899 is gebouwd in opdracht van V&D. Wat grappig, op de gevel is te lezen wat hier vroeger verkocht werd, fournituren, mantels, kinderconfectie.
Vanuit hier hebben we al tussen de bomen het zicht op de prachtige Grote of Sint-Bavokerk. Deze middeleeuwse kruiskerk is opgetrokken in gotische bouwstijl. In 1559 werd de kerk de kathedraal van het bisdom Haarlem. We kijken met verwondering naar de 75 meter hoge laaggotische toren. Omdat deze relatief kort is, wordt hij wel “Jan met de hoge schouders” genoemd. In de kerk staat een orgel waarop Mozart als 10 jarig jongetje heeft gespeeld.

Op de Markt lopen we tot slot nog langs het gebouw dat tot 1915 dienst heeft gedaan als waag, een locatie waar goederen gewogen werden.

Boven: Nieuwe Gracht. Onder: St. Bavo
Boven: de Nieuwe Gracht.
Onder: de Grote of Sint-Bavo Kerk met de relatief korte toren.

Wij laten nu de stadswandeling liggen want we moeten nog naar de Jan Gijzenkade om de jarige job op te zoeken. Het is fijn om nu flink door te kunnen lopen, zo komen we weer een beetje op temperatuur. Als we hier aankomen zie ik al dat het daar binnen warm en gezellig is. Wat is het leuk om zo onverwacht iemand te kunnen feliciteren! Er worden vakantie verhalen verteld en we krijgen allemaal zin in de zomer en om vakantie plannen te maken. Maar na de koffie met heerlijk eigen gemaakte taart en hapjes is het weer tijd om te vertrekken.

Opgewarmd en uitgerust lopen we weer terug naar het station waar de trein weer op ons wacht. Opnieuw is het heerlijk rustig in de trein waar we ons met ons boek installeren. Ja, op zo’n doordeweekse dag reizen is zo gek nog niet. We hebben een mooie dag gehad en halverwege de avond steek ik weer de sleutel in het slot van de deur.
‘Zo’n hofjeswandeling’, dat trekt mij ook nog wel..

 

[Deze site volgen? Klik op volg in de zwarte balk bovenin]

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s